Kim hakl� - kimin hakk�?

�Fathom�... �Do�rulu�u belgeli� bilgi a�� ve bir uzaktan-��renme merkezi. D�nyan�n �nde gelen �niversiteleri, ara�t�rma kurumlar�, k�t�phaneleri ve m�zelerinden olu�an bir konsorsiyum taraf�ndan kurulmu�. Sanat, teknoloji, m�hendislik, i� d�nyas�, ekonomi, hukuk ve politika, bilim ve do�a, d�nya olaylar�, tarih ve toplum gibi b�l�mlerde �unlar� buluyorsunuz:

� �ye kurulu�lar�n ��retim �yeleri, ara�t�rmac�lar� (ki, birisi T�rkiye�ye yabanc� olmayan bir isim; Deniz Kandiyoti) ve k�rat�rleri taraf�ndan sunulan konferanslar, s�yle�iler, makaleler, g�steri ve sergiler,
� Ara�t�rma konular� ve t�m disiplinleri kapsayan kaynak i�eri�i,
� ��z s�rme�. Aranan bilgi kaynaklar�n� konusuna g�re tematik olarak birbiriyle ilintilendirerek �e�itlendiren, bir g�rsel sunum, bilgi tasar�m� y�ntemi.
� �Online� kurslar,
� Kitaplar ve di�er e�itim �r�nleri.
Fathom�a �ye olmak �cretsiz. Kaynaklardan yararlanmak paral�. Zaten site tasar�m�nda Amazon�un da parma�� var; se�ti�iniz �r�n�, �sepetinize� at�p, t�k�r t�k�r paras�n� �d�yorsunuz. �zellikle g�ncel i�erik ve kredili kurslar paral�. Bununla birlikte Fathom�da �cretsiz seminerler, k�sa s�reli kurslar ve ucuz e�itim malzemeleri bulmak m�mk�n. �rne�in, kolayca kopyalanan m�zik ve g�r�nt� �r�nleri �zerindeki haklar�n, internet kullan�c�s�n� engellemeden korunmas�na ili�kin �Fikri M�lkiyet: Kim hakl� veya kimin hakk�?� ba�l�kl�, ama 2000 y�l�nda yap�lm�� panelin kay�tlar� bedava. . Fathom, internet vatanda�lar�n�n bilgiye eri�im hakk�n�n bedelini b�yle dengeliyor. Bir t�r �seri sonu� yakla��m�...

�imdi de bizden bir �rnek, bir bilgi-belge merkezi �ntipi: Marmara �niversitesi ��retim �yesi H. Avni �ztop�u�nun haz�rlad��� �Ders BELGEL��ݔ . Kendi resim sergileriyle ba�latt��� �al��may�, ��rencileri de yararlans�n diye, �sanat - felsefe - e�itim - toplum � belgelik� ba�l�klar� alt�nda bir a�a d�n��t�ren �ztop�u�dan ba�ka bu giri�imin arkas�nda kimse yok. Fikri m�lkiyet hakk�n�n bedeli mi? Laf� m� olur can�m? O ��rencinin do�al hakk�. Ha, bir y�k�ml�l�k var; �A�a� dikmek�. �zellikle mezun olup giden ��renciler, gittikleri yerlere birer a�a� dikmekle y�k�ml� . Dikilen a�a�lar, sitenin "Belgelik A�a�lar�" b�l�m�nden izleniyor.


��te bilgi �a��n�n �hakim �eli�kisi�ne ili�kin baz� sorular: Yeni �retim ara�lar�n�n as�l �malik�leri kim? Bilgiye ula�mak art�k bir �insan hakk� ise kimler hakl�? Ya bilgiyi �retenin hakk�?


Yay�n: 7 �ubat, 2002, Per�embe, Milliyet K�lt�r Sanat Eki

---