Art and culture resources on the web... By Avniye TANSUG

Per�embe, �ubat 28, 2002

�Bej renkli� �lkeler ve Okuyan Us...




�Politik co�rafya� haritalar�ndaki yerimiz mal�m. Ama �� renkli bir harita var ki, orada hi� iyi bir yerde de�iliz. Bej renkle g�sterildi�imiz bu harita, vatanda�lar�n �ncelikle devlet bilgilerine serbest�e eri�imi anlam�na gelen �D�nya Bilgi �zg�rl��� Yasalar� haritas�. Harita, b�yle bir yasas� olup da, y�r�rl��e de girmi� olan �lkeleri ye�il, yasalar� �yolda� olanlar� sar�, bu konuda herhangi bir giri�imi olmayanlar� �bej� ile g�steriyor. �Ya�am k�lt�r� a��s�ndan bak�ld���nda, bu renkler, bir bak�ma �vatanda� ile devlet aras�ndaki ili�kinin rengi�ni de g�steriyor. Ayn� kaynaktaki �Bilgi ve Devlet Kay�tlar�na Eri�im �zg�rl��� Yasalar� ba�l�kl� raporda, �ye�iller� ile �sar�lar� teker teker incelenmi�. �Bejler�den bahis yok. Oysa, bu alanda alt yap� a��s�ndan �ilk ad�mlar� bizde de at�lm�� durumda. �rne�in T.C. Ba�bakanl�k ya da �Ba�bakanl�k Y�netim Bili�im Merkezi� sitesinden ula��labilecek �Vatanda�lar ��in Rehber� ve �Ulusal Bilgi Sistemi� hi� de az i� de�il... Ne var ki, �Ulusal Program�da da �ng�r�ld��� halde, �nternet alt yap�s� yava� geli�ti�i i�in olacak, bilgiye eri�im �zg�rl��� yasas� gibi konular g�ndeme gelemiyor.

Asl�nda bir sivil toplum giri�imi, ��nternet ve Hukuk Platformu�, k�saca �� v HP�, har�l har�l �al���p, �s�ras� gelince el alt�nda bulunsun, yasakoyucuya zaman kazand�rs�n� diyerek, d�nyadan �rnekler derliyor. Platform�un ileti�im sitesinde de, son haftalarda �st�ste geli�ip, �nterneti adeta san�k sandalyesine oturtan bir dizi olumsuz olay�n, internet�ten �nce de varoldu�una, �hedefi �a��rmamak� gere�ine dikkat �ekiliyor.

�Kamu� bilgi payla��m� i�in haz�rlanadursun, baz� �siviller� bizim vatanda�lar�m�z�n bilgiye eri�imini �a�a yak���r bi�imde kolayla�t�r�yor. �Okuyan Us� gibi. Psikiyatri ve sanat ile ilgili yay�nlarla yola ��k�p, �imdi yelpazeyi edebiyat, �izgi, sinema, �yk�, felsefe, �iir ve sanata da a�an Okuyan Us, hem web sitesinden, hem de yay�nlad��� kitaplarla �r�nlerini payla��rken, d�nya g�ndemini de T�rk�e�ye �eviriyor. Diderot�dan �nternete: Medya Tarihi�Diderot�dan �nternete: Medya Tarihi� kitab�ndan sonra, T�rk�e�ye �evirdi�i en anlaml� son �ey ise �LE MONDE Diplomatique�!. LE MONDE diplomatique T�rk�e "LE MONDE diplomatique" Y�ll�k abonelik bedeli 38,5 milyon TL. �Online� abone olunabiliyor, fakat internet ba�lant�s� olmayanlar i�in Okuyan Us�un telefonunu da vereyim: 0212 232 5373. Onlara ne kadar te�ekk�r edilse az bence...

Yay�n: 21 �ubat 2002, Per�embe, Milliyet K�lt�r Sanat Eki


Pazartesi, �ubat 18, 2002

Kim hakl� - kimin hakk�?




�Fathom�... �Do�rulu�u belgeli� bilgi a�� ve bir uzaktan-��renme merkezi. D�nyan�n �nde gelen �niversiteleri, ara�t�rma kurumlar�, k�t�phaneleri ve m�zelerinden olu�an bir konsorsiyum taraf�ndan kurulmu�. Sanat, teknoloji, m�hendislik, i� d�nyas�, ekonomi, hukuk ve politika, bilim ve do�a, d�nya olaylar�, tarih ve toplum gibi b�l�mlerde �unlar� buluyorsunuz:

� �ye kurulu�lar�n ��retim �yeleri, ara�t�rmac�lar� (ki, birisi T�rkiye�ye yabanc� olmayan bir isim; Deniz Kandiyoti) ve k�rat�rleri taraf�ndan sunulan konferanslar, s�yle�iler, makaleler, g�steri ve sergiler,
� Ara�t�rma konular� ve t�m disiplinleri kapsayan kaynak i�eri�i,
��z s�rme�. Aranan bilgi kaynaklar�n� konusuna g�re tematik olarak birbiriyle ilintilendirerek �e�itlendiren, bir g�rsel sunum, bilgi tasar�m� y�ntemi.
� �Online� kurslar,
� Kitaplar ve di�er e�itim �r�nleri.
Fathom�a �ye olmak �cretsiz. Kaynaklardan yararlanmak paral�. Zaten site tasar�m�nda Amazon�un da parma�� var; se�ti�iniz �r�n�, �sepetinize� at�p, t�k�r t�k�r paras�n� �d�yorsunuz. �zellikle g�ncel i�erik ve kredili kurslar paral�. Bununla birlikte Fathom�da �cretsiz seminerler, k�sa s�reli kurslar ve ucuz e�itim malzemeleri bulmak m�mk�n. �rne�in, kolayca kopyalanan m�zik ve g�r�nt� �r�nleri �zerindeki haklar�n, internet kullan�c�s�n� engellemeden korunmas�na ili�kin �Fikri M�lkiyet: Kim hakl� veya kimin hakk�?� ba�l�kl�, ama 2000 y�l�nda yap�lm�� panelin kay�tlar� bedava. . Fathom, internet vatanda�lar�n�n bilgiye eri�im hakk�n�n bedelini b�yle dengeliyor. Bir t�r �seri sonu� yakla��m�...

�imdi de bizden bir �rnek, bir bilgi-belge merkezi �ntipi: Marmara �niversitesi ��retim �yesi H. Avni �ztop�u�nun haz�rlad��� �Ders BELGEL��ݔ . Kendi resim sergileriyle ba�latt��� �al��may�, ��rencileri de yararlans�n diye, �sanat - felsefe - e�itim - toplum � belgelik� ba�l�klar� alt�nda bir a�a d�n��t�ren �ztop�u�dan ba�ka bu giri�imin arkas�nda kimse yok. Fikri m�lkiyet hakk�n�n bedeli mi? Laf� m� olur can�m? O ��rencinin do�al hakk�. Ha, bir y�k�ml�l�k var; �A�a� dikmek�. �zellikle mezun olup giden ��renciler, gittikleri yerlere birer a�a� dikmekle y�k�ml� . Dikilen a�a�lar, sitenin "Belgelik A�a�lar�" b�l�m�nden izleniyor.


��te bilgi �a��n�n �hakim �eli�kisi�ne ili�kin baz� sorular: Yeni �retim ara�lar�n�n as�l �malik�leri kim? Bilgiye ula�mak art�k bir �insan hakk� ise kimler hakl�? Ya bilgiyi �retenin hakk�?


Yay�n: 7 �ubat, 2002, Per�embe, Milliyet K�lt�r Sanat Eki

Pazartesi, �ubat 04, 2002

K�sme tav�an, no�lur?...



�Pek �ok alana oldu�u gibi, k�lt�re ve edebiyata da yeni boyutlar, olanaklar getirdi Internet. Bu y�l i�inde �iir, m�zik, sanat, k�t�phane, �niversite sitelerini kola�an ettim biraz; bire bir yararlanabilece�im ba�vuru kaynaklar�n�n bir b�l���n� saptad�m, ay�rd�m; yarat�c� etkinli�in a��r bast��� kimi ortamlar� belli aralarla ziyaret ediyorum... ��phesiz bir internet uzman� say�lmam... bu durum, internetten yararlanman�n; internet ortam� i�in kimi i�ler yapman�n getirilerini hafifsememe yol a�m�yor, nas�l yol a�s�n: Tav�an da�a k�sse ne olur?�

Defter-kalemini hi�bir�eylere de�i�meyen Enis Batur, 4 Kas�m 2001 tarihli Cumhuriyet�teki ��nternet ve Edebiyat� ba�l�kl� yaz�s�n� b�yle bitirmi�. Sanki yava� yava� internet�e �s�n�yor gibi. Dilerim, �ok uzak olmayan bir gelecekte g�r��lerini kendi web sitesi �zerinden de payla��r. Yoksa, ���ylesine� bir arama yap�ld���nda kar��s�na gelecek 2.620 adet kaynaktaki anlat�m�n hangisinin onu daha do�ru anlatt���na daha �ok �a��racak.

Leonardo'nun At�'n�n Amerikan versiyonu. Bir de Milano At� var.Ba�ka �are yok! K�lt�r - sanat i�eri�inin tercihan �sahibi eliyle� h�zla yeni ortama ta��nmas� gerekiyor. E�er sahibi ta��mazsa, sonu�ta ortaya ��kan �r�n, onu ta��yan�n k�lt�r�nden etkileniyor. Avrupa�n�n internet seferberli�i ilan etmesinin alt�nda yatan etkenlerin biri de bu. Avrupa�n�n vaktiyle g�zard� etti�i internet�e, Avrupa k�lt�r�n� en �ok Amerika ta��yor. Ne ki, onlar�n eliyle anlat�lan �eyler de Amerikan k�lt�r�n�n ve kozmopolitizminin izlerini... �Leonardo da Vinci�nin At� bunun tipik �rne�i .

R�nesans��n co�rafyas� Avrupa, kendisinin �oktan kan�ksad��� s�z�lm�� sanat�n� yeni d�zleme kendi eliyle ta��mak i�in �imdi tela� ediyor. T�rkiye de ayn� trend/t/e. Ve onun Anadolu uygarl�klar� ba�ta olmak �zere s�yleyecek �ok s�z� var. S�z�n izi ise -hen�z- az. Mesela d�nya k�lt�r miras� listesinde T�rkiye�den yaln�zca 7 kalem var... Zeugma tela��n� an�msay�n. Zeugma sular alt�nda kalmadan �ok daha �nce L�ksemburg�daki �Institut Superior de Technologie�, arkeoloji ile teknolojiyi �Zeugma" da bulu�turarak, b�lgeyi dijital ortama aktarm��t�. Ama s�rada daha �ok Zeugma�lar ve neler neler var ve L�xemburg�lar art�k ba�ka projelerle ilgileniyor. Tav�anlar k�smesin, no�lur, daha yapacak �ok i�imiz var.

Haftaya!


Yay�n: 31 Ocak 2002, Per�embe,Milliyet K�lt�r Sanat Eki