�EHMUS G�ZEL'DEN: "�MER ULU�"

Say�n Prof. Dr. �ehmus G�zel, bu yaz�s�n�, bu sabah "Web'de K�lt�r Sanat" okurlar� i�in Paris'ten  g�ndermi�... ��ten te�ekk�rler...

A.T.

********
...�mer Ulu�a ve ayn� zamanda Sevim Burak ve Vivet Kanetti�ye ili�kin makaleyi de size iletmek istedim, sitenize uyaca��n� umuyorum. �mer iyi bir ressam ve kalender bir adamd�. Onu Paris�ten kimi insan manzaralar�yla anmak istedim. Umar�m sizin ve okuyucular�n�z�n ho�una gider.

M. �ehmus G�ZEL
* * * * * * * * * * * * * * * *

�MER ULU�

28 Ocak 2010�da G�k�in Sipahio�lu ile b�rosundayd�m. G�k�in�in �stanbul d�n��� getirdi�i kitaplara g�z at�yordum. G�k�in bilgisayar�n�n ba��nda memleket haberlerini izliyordu. Birden � Eyvah �mer Ulu� vefat etmi� � deyiverdi. �mer Ulu��un vefat�n� b�yle ��rendik. �kimiz de �mer�i ve sevgili e�i, iyi gazeteci, iyi yazar, her �eyi yerinde yapmay� herkesten iyi bilen, yerinde a�layan, yerinde g�len, dalga ge�meyi, tak�lmay� seven Vivet Kanetti�yi tan�yorduk. �kimiz de �z�ld�k. Evet �mer�in akci�er kanserinden �ekti�ini biliyorduk ama her �l�m gibi bu �l�m de  haks�z, yersiz ve zamans�zd�. �mer�in ve Vivet�in Parisli g�nlerinden akl�m�zda kalanlar� konu�tuk. G�k�in, �mer�i �teden beri tan�yordu. Pek �ok ortak an� gelip ge�ti, gelip ge�emedi.

�mer�in Parisli y�llar�ndan �nce �stanbullu g�nleri var elbette. �stanbul�un  gen�lik r�zgarlar�n�n en renklilerine a��k oldu�u zaman dilimlerinden gelen.

�mer�den s�z edince Sevim Burak�� da and�k elbette. Sevim Burak an�lmaz m� ? �mer�in, kan�mca �lkemizin en iyi ama hen�z yeterince tan�nmayan ve hakk� da yeterince verilmeyen yazarlar�ndan Sevim Burak ile evlili�inden bir k�z� var : Elfe Ulu�. Sevim Burak��n �mer�den �nceki evlili�inden de bir o�lu var: Karaca Borar. Yani Sevim Burak, evrensel boyutlu edebiyat �r�nlerinin yarat�c�s�, bu delidolu ve yeri doldurulamaz iyi yazar, iki ayr� evlilikten biri erkek, biri kad�n iki �ocuk sahibi olmu�. Brecht akl�ma geliyor : O da ��nk� birka� evlilikten, birka� kad�ndan birka� �ocuk babas� olma ba�ar�s�n� g�stermi� ender yarat�c�lardand�r. Elfe Ulu�un k�sa metrajl� filmler y�netti�ini ve bir fak�ltede sinema konusunda dersler verdi�ini de bu vesileyle okudu�um haberlerden ��rendim. (Elfe Ulu�la ilgili bilgilerin pek �o�unu buldu�um � Ek�i S�zl�k � nam sitede daha  neler var neler... Bir g�z atan�n g�z� kal�yor ki hi�  te yabana at�lacak gibi  de�il. Hi� te �yle ek�i mek�i de de�il. Tad� dama��n�zda kal�yor. Bravo arkada�lar. Devam edin bu yolda : Kolay gelsin.)

Do�rusunu isterseniz foto�raflar�ndan g�rd���m  Elfe Ulu�un annesine bu kadar benzemesine de �ok �a��rd�m. Ama ni�in olmas�n ? Anne ve k�z, k�z ve anne birbirine benzemeyecek te kim kime benzeyecek ?  Sevim Burak��n Yan�k Saraylar isimli s�k� ve sahici yap�t� hakk�nda, o oyunu Paris�te sahneye koyan Luiz Menase ile yapt���m s�yle�iyi, S�yle�iler : Vir-G�l-�ne Dokunmadan isimli kitab�mda yay�nlamak olana�� buldum (Kald�ra� Yay�nlar�, �stanbul, 2008, s. 17-39.) B�ylece Sevim Burak��n eserlerini ne kadar sevdi�imi ilan etmek f�rsat�n� da yakalad�m. Luiz Menase,  nam-� di�er Lulu, Sevim Burak��n hem dostu, hem de tiyatroya en iyi uyarlay�c�lar�ndan biri olarak yazar ve eseri hakk�nda �ok g�zel �eyler anlatt�. Sevim�in terzili�inden kalan al��kanl�klar�yla notlar�n� perdelere, �uraya buraya i�nelemesi az �ey  mi ? Veya � i�ne k�r�lacak ve bir yerime batacak � gizli korkusunun eserinde yank�lanmas�... Elbette Sevim Burak daha �ok tan�nmaya, daha �ok okunmaya  lay�k. Okuyanlar okuduklar�yla kalmayacaklar, kendileri i�in d�nyalar kazanacaklar. Bundan kesinlikle eminim.

Burak��n Ah Ya�rab Yehova isimli �al��mas�n� Frans�zcaya �eviren ve zaman�nda Les Temps Modernes�de yay�nlatan G�zin Dino ile de Sevim Burak�� ve �mer Ulu�u s�k s�k konu�tum. H�l� da konu�uyoruz. Bu sat�rlar� yazd���m bir �ubat ikibinon g�n� de konu�tuk. G�zin oldum olas� � Sevim Burak�� hep �ok sevdik � der. G�zin burada hem kendi ad�na hem de Abidin  ad�na konu�uyor. G�zin herkesi �yle kolay kolay sevmez, ama bir sevdimi de asla vefas�zl�k etmez. ��te Abidin a�k�. ��te N�z�m Hikmet a�k� ortada. B�t�n hayat�n� en �nce bu iki dev adama adam��t�r desem yeridir. Dedim bile. G�zin bilhassa Sevim Burak ve �mer�le birlikte Paris�te ya�ad�klar� g�nleri aktarmaya bay�l�yor. O g�nlerin an�lar� da bir ba�ka hani: D���n�n hele, bir yan�m�zda Abidin�le G�zin, �b�r yan�m�zda �mer ve Sevim. Yani iki ressam art� iki yazar. Asl�nda iki yazar da bir ressam iki ressam da biraz yazar. Dream team de�ilse nedir bu ? Bu d�rtl�den olu�an r�ya tak�m, birlikte ne delilikler yapm�� ne delilikler : Paris meydan, kafe, galeri, lokanta ve sokaklar�n�n dili olsa da anlatabilse. G�zin�in bana aktard�klar�n� bir g�n mutlaka anlatmal�y�m. Bir g�n mutlaka.

Paris�te ayn� meydan, kafe, galeri, lokanta ve sokaklarda �mer Ulu� ve Vivet Kanetti�nin izini s�rmek, seslerini ve bilhassa unutulmaz kahkahalar�n� duymak ta m�mk�n. Rue de Seine�de �rne�in. Orada tam 43 numarada, bir par�as� kald�r�ma yay�lm�� sandalye ve masalar�yla, kad�nl� erkekli m��terileriyle i�te � Caf� La Palette �de... Ki bu sadece bir kafe de�il ayn� zamanda ressamlar�m�z�n ve ayd�nlar�m�z�n ke�isti�i tarihi bir an�tt�r. Sencer Divit�io�lu�nun sesini duymak bile m�mk�n. ��te �urada can�m, kap�dan girince sa�da dipteki masada. Ayol �ura��kta i�te. Tamam i�te orada. Sencer iki bira, iki beyaz veya iki k�rm�z� aras�nda size Marx Amca�dan iki sat�r s�yler meseleyi ��ppadak anlars�n�z. Anlamayan olursa � La Palette �in sert ve sevimli, ama sevgisini elinden d���rmedi�i tepsisinin alt�nda gizleyen patronu � Bunun anla��lmayacak  nesi var ? � diye size ��yle bibakar ve tutu�ur yanars�n�z. Yand���n�z da b�t�n Paris�te hemen duyulur. Tulumbac�lar yeti�ene kadar  ressamlar yang�n� s�nd�r�r hemen. Ay�pt�r, derler, arkada� aras�nda yang�n m� ��karm�� ! Paris ak�am�st�lerinin en iyi iktisat ve felsefe seminerleri burada verilir, Sorbonne�dan �nce Coll�ge de France�dan sonra, Sencer�in Paris�ten ge�ti�i zamanlarda. Yoksa Komet lafa kat�labilir. Maksat �amata olsun. Komet sadece bir geze-gen de�ildir, f�r�as�yla gezdi�i yerlere renklerini de serpi�tirir. Aman dikkat abiler ! Ay�eg�l Beton bakars�n�z takas�ndaki son metro yolcular�n� birer tespih tanesi gibi silkeler kap� �n�nde. Yolcular iner, ama onun daha bir par�a dola��p otomobilini sa�lama alaca�� bir yer bulmas� gerekecektir. Siz buyurun kafeye �mer ve Vivet�in yan�na yerle�in...

Bu �irin ikiliye  Odeon taraflar�nda da rastlamak m�mk�n... Bir de Michel-Ange-Molitor civar�nda... Michel-Ange sadece bir melek midir ? Yoksa duvarlar� ve bilhassa tavanlar� boyamaktan boynu tutulan, v�cudu yamukla�an bir  �talyan m�d�r ? Bu sorular�n yan�tlar�n�n en iyilerini ansiklopediler verir. Biz sormakla yetiniyoruz bug�n... Ama �talyanca yazmak gerek ismini Michelangelo�nun. O Paris�te bir  metro dura��n�n da ismidir.  Hatta bir de�il iki.

�mer ve Vivet�in her ikisi de hem hen�z silinemeyen izlerini ve h�l� yank�lanan seslerini b�rakt�lar ba�kentte, hem de birlikte y�r�d�ler. Beraber yiyip, beraber i�tiler. Arkada�lar�yla beraber e�lendiler. A�lad�klar� da oldu beraberce. Gidenlerin pe�inden. M�bin�e �rne�in herkes a�lad� bu kentte. Evet herkes. Bilhassa �at� katlar�. M�bin ��nk� demini bulunca �at�dan �at�ya atlayarak evine d�nmeyi al��kanl�k haline getirmi�ti, �at� kat� kedilerine inat ( !) Bir de iyice demlenince Abidin�in veya Abidin�le G�zin�in s�rt�nda evine d�nd��� rivayet edilir, ama bu konudaki polis raporlar� hen�z  elimize ge�medi�i i�in do�rulamak veya yanl��lamaktan ka��n�yoruz �imdilik. Hayat, karde�lerim, budur i�te. G�lerek ve a�layarak, a�layarak ve g�lerek ge�en gecelerin ve g�nd�zlerin toplam�. ��karmas� ve b�lmesi yok. �arpmas� var. Burada veya orada hi� farketmez.

�mer herkesle hemen, yani birka� saniye veya birka� dakika i�inde, can ci�er kuzu sarmas� olan bir insand�. Eski tan�d�klar�n� ise hi� unutmayan cinsten sevimli bir yarat�k. Bir tarihte, yan�lm�yorsam � Muhte�em S�leyman Sergisi �nin Paris seferi g�nlerinin ba�lang�c�nda, �stanbul�dan ���nlanm��cas�na ve sar�-k�rm�z� bir �ampiyonluk r�yas� gibi Paris�e iniveren Melih A��k�la birlikte,  bu vesileyle o gece verilen klasik T�rk m�zi�i konserini dinledikten sonra y�r�yerek, iki ad�mda, Trocad�ro Meydan�na ��km��t�k ve orada Meydan�a bakan kafelerden birinde �mer�i, yan�nda birka� tan�d�kla buluvermi�tik. Sohbet epey s�rm��t�. Ayr�l�k saati gelince Melih�i � Paris�in bu en ��k ve en �ok mahallesini yak�ndan g�rmesi � i�in Avenue Kl�ber�den, pek �nl� Kleber Caddesi, y�r�terek Etoile�a kadar s�r�kleme ve iflah�n� kesme fasl� var ama onu bug�n anlatmayaca��m. Fakat Melih�in �mer�in aram�zdan ayr�l��� vesilesiyle, 31 Ocak 2010 tarihli Milliyet�te, yazd�klar�ndan k�sa bir al�nt� yapmasam olmaz :

� Paris�te, �stanbul�da, �i�ek Bar�da orda burda ho� sohbetlerimiz olmu�tur. Zek�s� ve esprisiyle g�zelle�tirirdi sohbetleri. Hayat doluydu. Arkada�lar� ona zaman zaman nekes (cimri) diye tak�l�rd�. Onlardan biri de yak�n dostu H�seyin Ba�... Bir g�n �i�ek Bar�da delikanl�n�n biri gelip saati sormu� �mer�e... �mer sohbete dald���ndan oral� de�il. H�seyin Ba� delikanl�ya d�nm��:
- Bo�una bekleme s�ylemez, ba�ka yerden ��ren saati...
- Neden abi??
- Onun saatinde akrep vard�r...?


�mer�in f�r�a darbelerini �yer silme�ye benzetirdi kimileri. H�seyin bunu duyunca sinirlendi:
-Ke�ke biz de �yle yer silebilsek, deyiverdi...? �

�mer Ulu�un cimrili�i konusunda bir �ey diyemem. ��nk� onu bu konuda s�z s�yleyebilecek kadar tan�yamad�m. Ama Paris�te tan�d���m bir�ok ressamda �imrilik maalesef bula��c� bir hastal�k gibi birinden sanki �b�r�ne ge�mi�cesine yayg�n ve belirgin. Birka� istisna hari� : Abidin Dino ��mertli�iyle de �nl�d�r ayn� zamanda. Bir de Komet ve Ay�eg�l. Bunlar�n d���nda tan�d�klar�mdan cimri olanlar�n listesi uzun ve onlar�n cimrili�ini anlatmaya sayfalar yetmez. O nedenle Diyarbekir i�i bir deyi�le anlatay�m : Bizde birinin cimri oldu�unu vurgulamak i�in � Elini cebine atamaz ��nk� cebinde akrep var � denir ve b�ylece ta� gedi�ine konulmu� olur. Ama Paris�teki ressamlar�m�z�n cimrili�i (sadece ressamlar�m�z�n da de�il elbette) meselesinde doktora tezi yap�labilecek kadar malzeme var ve �imdiden birka� sav ileri s�rmek bile m�mk�n. Ama bug�n olmaz �st� kals�n.

Son haftalarda �mer Ulu� hakk�nda yaz�lan en iyi makalelerden birinin yine M�lkiye�den bir arkada��m�z, Cengiz �andar taraf�ndan yaz�lm�� olmas� da an�lmaya de�er : 1 Ocak 2010 tarihli Radikal�daki m�kemmel yaz�s�. Okuman�z� tavsiye ederim.

Gerek Melih�in gerek Cengiz��n yaz�lar� �ok ho�. �kisini de kutlamak isterim.  Burada yeri gelmi�ken �unu da yazmak istiyorum : Sanat��lar�m�z�n vefat�ndan hemen �nce veya hemen sonra yazmak �ok yerinde, ama herkes gibi hatta herkesten daha �ok sanat��lar�m�z�n tan�t�lmaya, tan�nmaya ihtiya�lar� var. Ne olur ya�ad�klar� zaman  dilimleri i�inde de  onlar hakk�nda yaz�lar yazal�m. Kimi kez bir makale bin bir derde �are olabilir. Bir makale, iki sat�r moralini y�kseltir sanat��lar�n. Buna herkes gibi onlar�n da ihtiyac� var. Melih ve Cengiz elbette bir�ok sanatc�m�z hayattayken de haklar�nda yaz�yorlar, onlar� tan�t�yorlar, sergilerini duyuruyorlar. Her ikisinin de �rnek  olmas� umuduyla s�z�m onlara de�il. Di�erlerine. Hele � Bu �lkede kimse k�lt�rden anlam�yor, kimse kitap okumuyor, kimse sergiye gitmiyor � t�r�nden �eyler yaz�p ve/veya s�yleyip k�lt�r i�in k���k parmaklar�n� bile oynatmayanlara.

�mer�in ����� bol topra�� c�mert olsun. A�iyan�da �imdi Abidin Dino ile yeniden bulu�tular. Bu �nceden ayarlanm�� bir randevu olabilir mi ? Olabilir elbette. B�ylece bir kez daha ressemlar�n s�rr�na hen�z t�m�yle vard���m�z� kimsenin iddia edemeyece�i sonucuna ula��yoruz. Kimbilir Abidin�le �mer  veya �mer�le Abidin birbirlerine neler anlatacak, ne t�r �amatalar yapacaklard�r.  G�zlerimizi A�iyan�dan ay�rmayal�m karde�lerim. �izecekleri resimleri ise g�rmemiz maalesef art�k m�mk�n olmayacak. Ama dostlar�m b�rakt�klar� bize yeter. �kisine de her �ey i�in bin bir te�ekk�r bor�luyuz. 
   
�mer Ulu�un bizi b�rak�p gitmesi vesilesiyle hakk�nda yay�nlanan bir�ok �eyi okudum. Medyaya yans�yan fotolardan sevgili e�i Vivet Kanetti�nin �z�nt�s�n� g�rmek insan�n i�ini sars�yor. Vivet�i ve �mer�i Paris�teki �en�akrak g�nlerindeki halleriyle an�msamak istiyorum.

�mer�den akl�mda kalanlar bunlar. Bug�n bunlar� sizlerle payla�mak istedim.

* * * * * *